پرچم داری نیشابور: ” غیر از همان یکی دو قرن اول هیچگاه حجاز بزرگ ترین مرکز اسلامی نبوده است بلکه از آن تاریخ به بعد همیشه حوزه های بزرگ اسلامی در مصر و بغداد و نیشابور و ماورءالنهر مراکز دیگر تشکیل می شد و همیشه ملت های غیر عرب پرچمداران اسلام بوده اند.” استاد شهید مرتضی مطهری
شهر قلمدان های زرنگار:
” روزی که شاید در همه اروپا 12 تن نمی شدند که نوشتن و خواندن بدانند در نیشابور 12000 قلمدان مرصع بیرون می آمد تا یک حدیث را از زبان فرزند پیامبر بنویسند.” استاد محمد رضا حکیمی
شهری پرشکوه و نازنین و پر خاطره و باور از بخور یادها:
” کمتر شهری در سراسر ایران می توان یافت که به اندازه نیشابور عبرت انگیز و پر خاطره و بارور باشد شهر پر شکوه و نازنینی که روزگار مانند پهلوان تراژدی بزرگ ترین عزت ها و بزرگ ترین خواری ها را بر او آزموده است…
خیام که نامدارترین سراینده با اعتبار دنیاست گویی تقدیر خواسته است که نیشابور تجسمی از شهرهای اشعار او باشد گویی شهری با آن همه رونق و زیبایی و غنا به ویرانه های پهناور تبدیل شده است تا در تأیید آنچه او گفته بود بینه ای قرار گیرد.
مغولان پس از تسخیر و قتل و عام نیشابور آب بر شهر بستند و آن را یکسره خراب کردند. شهر فرو ریخت و در زیر پوششی از خاک پنهان شد.” دکتر محمد اسلامی ندوشن
نیشابور شهر امام الحرمین:
” شهری با مساجد و خانقاه های بسیار با هوایی خوش بازارهای وسیع، خان های فراخ، باغ های دلگشا و میوه های گوناکون بود. تاریخ نیشابور در واقع یک فهرست طولانی بود از نام عده ی زیادی فقها و محدثان شافعی که شهر به آن ها می بالید. مدرسه نظامیه که خواجه نظام الملک در این شهر برای امام الحریمین ساخته بود آنجا را یک مرکز بزرگ کرده بود برای فقه شافعی ها که امام الحرمین در این مدرسه تدریس می کرد و شهرت و آوازه از تمام خراسان و حتی از جرجان و عراق نیز طالبان علم را به این شهر جلب می کرد.” پروفسور هانری کوربن
نیشابور زادگاه اولین مدارس
نیشابور شهری با ابعاد فرهنگی حیرت انگیز نیشابور دوران بوسعید یکی از بزرگترین شهر های مشرق زمین که به گفته خلیفه نیشابوری 47 محله که یکی از محله های آن محله جولاهگاهان که خود دارای سیصد کوچه بوده که بعضی از محلات آن محله جور و محله منیشک و محله حیره می توان اشاره کرد. در این شهر مجموعه هایی که شهر بزرگ از قبیل بازارها و میدان ها و مدارس و مساجد و خانقاه ها و گورستان ها و کتابخانه ها حتی کلیسا و کنشت وجود داشته است. میدان های اصلی عبارتند از میدان زیاد منسوب به زیاد بن عبدالرحمن و میدان حسن بن معاذ دو مربعه اصلی به نام مربعه بزرگ و مربعه کوچک در شهر وجود داشته است. محلات قدیم نیشابور عبارت از محله شاهنبر در بالای شهر و محله فزو محله نصراباد و محله ملقاباد و محله رمجار که در بالای آن مسکن مسلم بن حجاج قشیری بوده است. محله باغ الرازیین و محله باب ابی الاسود و محله دارابجرد که پیوسته صحرا بوده است. محله جوری وحاط سلمه و محله تلاجرد مزار امام الحرمین جوینی و امانزاده محروق قرار داشته است از همه مهم تر محله حیره که کهن دژ و جای قبر دقاق و قشیری و محمد بن یحیی که در قبله آن تعیین کرده اند. محله دیگر شادیاخ است قبر عطار و به روایتی قبر مجدالدین بغدادی در آنجا بوده است. در داخل شادیاخ محله محمد آباد قرار داشته از محلات دیگر محله باب عزره که سکه خدام در آن قرار داشته است. در این عهد بازار نیشابور به صورت سرپوشیده بود. مساجد بسیاری از جمله مسجد عتیق و جامع منیعی مسجد مطرز و مسجد رمجار و مسجد چار سوی و .. می توان نام برد.
شهر نیشابور از دیرباز به سبقت در تأسیس مدارس خصوصی شهر داشته و مردم ادب دوست و دانش پرور این خطه به تحصیل دانش علاقه فراوان داشتند. به گفته ابن سبکی ( نیشابور از مهم ترین بزرگ ترین شهرهای اسلامی بوده و پس از بغداد در بین همه شهرهای بزرگ اسلامی بی مانند بوده است ). استاد عبدالرحیم غنیمه
هر پدیده کوچک تاریخی که هماکنون در این دیار میبینید، نشانهای است از فرهنگ ایران بزرگ، عصارهٔ تاریخ و فرهنگ ایران باستان از زبان، رسوم و سنتهای مردم زحمتکش این خاک و بوم تراوش میکند… برای من، نیشابور محل تقدس تاریخ است. البته، تنها خجندی ای نیستم که این ادعا را دارم. لقمان بایمت اف